Bijbelonline.nl > Apocriefen en Deutero-Canonieke boeken > Evangelie van Maria Magdalena - 1

1 

Het Evangelie van Maria Magdalena, één van de apocriefe evangeliën werd in 1896 in Caïro gevonden maar pas in 1955 gepubliceerd. Het bestaan ervan was reeds bekend rond 300, toen bisschoppen het beschouwden als een vervalsing.

Het huidige bekende evangelie van Maria Magdalena dateert uit de 5e eeuw (behoudens twee fragmentjes van rond 300). Maria Magdalena komt in deze tekst voor als een van de volgelingen van Jezus. Zij vertelt dat zij Jezus heeft ontmoet in een visioen en dat hij haar geheime leringen heeft onthuld. Er brandt onder de discipelen een ruzie los over haar autoriteit als vrouw en leerling. Met name Petrus valt haar fel aan, vooral omdat wordt gezegd dat Jezus haar meer liefhad dan de andere leerlingen.

Voor de studie van de gnostiek is deze tekst van groot belang, omdat ze een beschrijving bevat van de reis van de ziel na de dood langs de Archonten. Helaas is slechts een deel daarvan overgeleverd, maar niettemin geeft wat rest een goede indruk van de opvattingen in de gnostiek over de hemelvaart van de menselijke ziel na de dood. De Archonten zijn de bestuurders van het aardse noodlot. Hun doel is de menselijke ziel gevangen te houden tijdens haar aardse verblijf. De Archonten zetelen op de planeten, op elke planeet één. Na de dood, zo beschrijft het Evangelie van Maria Magdalena, passeert de ziel de planeetsferen. Bij elke planeet zal een Archont proberen haar tegen te houden. Lukt dat, dan moet de ziel opnieuw incarneren in een aards leven. De Archont zal proberen de ziel tegen te houden door haar vast te grijpen bij een zielengewaad. Maar als de ziel over de juiste gnosis beschikt, zal ze bij elke planeet de juiste magische woorden weten uit te spreken. De Archont zal achterblijven met het lege zielengewaad en de ziel zijn haar reis kunnen vervolgen. Wanneer de ziel zo al haar zielengewaden achterlaat, zal ze tenslotte met haar naakte wezenskern, voorbij de planeetsferen, verenigd worden met de goddelijke eenheid. Het Evangelie van Maria Magdalena vertelt enkele twistgesprekken tussen de ziel en een Archont. Het is wel geopperd dat er een parallel bestaat tussen de reis langs de Archonten en de vertelling van Lucas 8:2, waarin Maria Magdalena door Jezus werd bevrijd van zeven duivelse geesten. Deze opvatting is omstreden (zie verder gnostiek).

Dit evangelie, en de rol van leerling van Jezus die Maria Magdalena daarin speelt, kwam onder de aandacht van het grote publiek door de roman De Da Vinci Code van Dan Brown. De stellingen in het boek, waaronder dat Maria Magdalena de minnares van Jezus was, zijn als onwetenschappelijke speculatie weerlegd.

In de loop van de geschiedenis werd zij door de gevestigde waarden soms aangezien als een vrouw van lichte zeden; dit berustte echter op een misverstand. Zij zou door paus Gregorius de Grote in 591 tijdens een preek in San Clemente verwisseld zijn met een andere Maria. Het standpunt over Maria Magdalena als zondige vrouw is door de Rooms-katholieke Kerk in 1969 nader gepreciseerd.